Alternatif Menü
       Ana Sayfa
       Huder Forum
       Dergimiz
       Dokümanlar
       Site Üyeleri
       İnternet Bağlantıları
       Yargı Kararları
       Planlanan Faaliyetler
       Gerçekleşen Faaliyetler
       Sürekli Faaliyetler
       Ziyaretler
       Basın Açıklamaları
       Şube Yöneticilerimiz
       Tüzüğümüz
       İletişim ve Ulaşım
       Fotoğraf Galerisi
       Site İçi Arama
       Basında HUDER

En Hit 10 Döküman
 
1 Hukuk Devleti Olmaklığın Dayan 18137
2 Yemen Gezi Notları 16339
3 Bosna Hersek Gezi Notları 16274
4 Devre tatil sözleşmelerinde di 15139
5 Kamu İhale Yasası Üzerine Değe 14404
6 Cumhurbaşkanlığı Seçimi, Cumhu 12738
7 Başörtüsünün Hukuki Mahiyeti 11528
8 Mısır-Ürdün-Suriye Gezi Notlar 9726
9 Memurların Yargılanması 9056
10 AİHM'e başvuru ve sonrası 7353
 

Son Eklenen 10 Döküman
 
1 Hukuk, Hukukçu ve Hukukta Refo 5833
2 Türk Demokrasisinin 56 Yılı ve 6738
3 Öyleyse Neden 6664
4 Sunuş 5697
5 Afet Kararnameleri 6077
6 Hukukçular İçin Muhtemel Mesle 6001
7 Havana Kuralları 5598
8 Borsa ve Bölgesel Borsalar 6213
9 Memurların Yargılanması 9056
10 Kamu İhale Yasası Üzerine Değe 14404
 

En Çok Okunan 10 Karar
 
1 Devre tatil sözleşmesinin ipta 17429
2 Devre tatil sözleşmesinin ipta 13245
3 İdari para cezaları kesinleşme 11749
4 İcra takiplerinde asgari vekal 10803
5 Vergi davalarında nisbi ve üst 8586
6 Geçmiş Kart Aidatına İade Kara 8452
7 Eğitime Hazırlık Ödeneği (Kırt 8264
8 Telekom Sabit Ücret İptal Kara 8169
9 Tel. Hattı almadan ADSL kullan 7892
10 Devre tatil sözleşmesinin ipta 7807
 

Son Eklenen 10 Karar
 
1 Telekomun uyguladığı sabit ücr 4825
2 Tel. Hattı almadan ADSL kullan 6040
3 Davayı kazanan İlam aslının al 6343
4 E-Posta Ile Sovme Sucu 5698
5 İdari para cezaları kesinleşme 11749
6 Adil yargılanma hakkı 6733
7 Tel. Hattı almadan ADSL kulla 6313
8 Evlilik nedeniyle iş akdinin f 6962
9 Başörtüsüne ilişkin iptal kara 5363
10 Geçmiş Kart Aidatına İade Kara 7025
 
 
 

 

KAMU İHALE YASASI ÜZERİNE DEĞERLENDİRMELER

 

Kamu İhale Kanunu ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu 22 Ocak 2002 tarihli ve 24648 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu durumda eski ihale mevzuatımız tamamen yürürlükten kaldırıldı mı, yeni yasaların getirdiği yenilikler nelerdir, eski ihale mevzuatından farkları nelerdir, bu yazımızın konusu bu konuları incelemek olacaktır.

Devlet İhale Kanunundan farklı olarak, yeni düzenlemede iki adet kanun çıkartılmıştır: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu... Devlet İhale Kanununda ihale ve sözleşmenin yapılması aynı yasa içinde düzenlenmiş iken yeni düzenleme bunu birbirinden ayırmış ve iki ayrı yasa haline getirmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun yürürlükten kaldırılıp kaldırılmadığını anlamak için yeni Kamu İhale Yasasının kapsama ilişkin 2. maddesi ile 68. maddesinin birlikte değerlendirilmesi gerekir. Yasanın 2. maddesine göre “her türlü kaynaktan karşılanan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinin ihaleleri” bu kanun hükümlerine göre yürütülecektir. Benzer hüküm 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeler Yasasının 2. maddesinde de tekrar edilmiş ve Kamu İhale Yasasına göre yapılan ihalelerin sonucunda düzenlenen sözleşmelerin yasa kapsamında olduğu ifade edilmiştir.  Yani, yasa koyucu kamunun harcamayı gerektiren bütün ihale ve sözleşmelerini çıkartılan yasalarla yeniden düzenlemiş, bunun dışındaki ihaleleri yeni düzenlemenin dışında bırakmıştır. Kamu İhale Yasasının 68. maddesinde “bu kanun kapsamında yer alan işlerin ihalelerinde 2886 sayılı Devlet İhale Yasasının uygulunmayacağı, diğer kanunların Devlet İhale Kanunundan muafiyet tanıyan hükümleri ile bu kanuna uymayan hükümlerinin uygulanmayacağı” hüküm altına alınmıştır. Buna göre mal ve hizmet alımları ile yapım işlerinde, yani kamunun para harcamasını gerektiren işlerinde sadece yeni ihale ve sözleşme yasaları uygulanacak, harcamayı gerektiren ihalelerin dışındaki işlerde ise 2886 sayılı Devlet İhale Yasası hükümleri uygulanmaya devam edecektir.

Harcamayı gerektirmeyen işlerin neler olduğu ise 2886 sayılı yasanın 1. maddesinde sayılmıştır: satım, kamu idarelerine ait taşınmazların üçüncü kişilere kiralanması, kamu idarelerine ait taşınmazlar üzerinde üçüncü kişiler lehine mülkiyetin gayri ayni hak tesisi.  Trampanın Devlet İhale Yasasına göre mi, yoksa Kamu İhale Yasasına göre mi yapılacağı konusu tartışılabilir. Çünkü yeni kamu ihale yasası ile ihdas edilen ihale türlerinden “doğrudan temin” ihale usulünü düzenleyen 22. maddede idarelerin ihtiyacı olan taşınmaz mal alımı veya kiralanmasının doğrudan temin yoluyla yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Trampa da taşınmaz mal edinmenin bir türü olduğuna göre trampa için yeni kamu ihale yasasımı yoksa eski ihale yasası mı uygulanacak, açık olarak belirlenmiş değildir. Yine özellikle belediyelerin sık uyguladığı kat karşılığı inşaat işlerinde yeni yasal düzenlemeler mi yoksa Devlet İhale Yasasının mı uygulanacağı konusu tartışılabilir. Zira kat karşılığı inşaat işi bir yapım işidir ve bu haliyle kamu ile yasasındaki yapım işi gibi görünmektedir. Ancak kat karşılığı inşaat işinde kamu idaresinin kasasından herhangi bir harcama yapılmamakta,  aksine bu uygulama ile kamu idaresine taşınmaz mal edinilmesi sağlanmaktadır. Bu haliyle bu çeşit ihaleler gelir getirici nitelikte olduğu için Devlet İhale Yasası kapsamında olduğu söylenebilir.  Kamu idaresinin bu iş karşılığı müteahhide arsanın bir kısmını vermek durumunda olduğu ve bunun da kamu idaresine ait bir kaynağın kullanımı olduğu, dolayısıyla kat karşılığı inşaat işinin yeni yasa kapsamındaki bir yapım işi olduğu da söylenebilir.

Yeni Kamu İhale Yasası, hemen hemen bütün kamu kurum ve kuruluşlarını kanun kapsamına almıştır. Buna göre;

a) Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli daireler, özel idareler, belediyeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, birlikler, tüzel kişiler;

b) Kamu İktisadi Teşebbüsleri;

c) Sosyal güvenlik kuruluşları, fonlar, özel kanunla kurulmuş ve kendilerine kamu görevi verilmiş tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar, (mesleki kuruluşlar hariç) bağımsız bütçeli kuruluşlar

d) (a), (b) ve (c) bendlerinde belirtilenlerin ortak oldukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik işletme ve şirketler;

e) 4603 sayılı kanun kapsamındaki bankaların yapım ihaleleri. 

Kamu İhale ve kamu sözleşme Kanununu kapsamı dışında olan idare yok gibidir. Hemen hemen bütün kamu kurum ve kuruluşları kanun kapsamındadır.  Sadece meslek kuruluşları ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bu kanun kapsamı dışında tutulmuştur.

Kamu hale Yasasının 3. maddesinde hangi ihalelerin kanun kapsamı dışında olduğu hüküm altına alınmıştır: Bunlardan dikkat çekeni, D.M.O. den yapılacak alımların  yasa kapsamı dışında tutulmuş olmasıdır. Bunun anlamı şudur: D.M.O.'den yapılacak alımlarda Devlet İhale Yasasının 71. maddesi hükümleri uygulanacak ve Devlet İhale Yasasının 71. maddesi doğrultusunda alım yapılabilecektir.

Yeni Kamu İhale Yasasında hayli kavram zenginliği dikkati çekiyor: Hizmet ve yapım işlerinin neler olduğu bugüne kadar ihale mevzuatında yaşanan tecrübeler ışığında ayrıntılı olarak düzenlenirken yeni bazı kavramların da ihdas edildiğini görmekteyiz. Mesela, tedarikçi, hizmet sunucusu, yaklaşık maliyet, eşik değer, ekonomik açıdan en avantajlı teklif kavramları... Tahmin edilen bedel kavramı yaklaşık maliyet olarak değiştirilmiş. Devlet İhale Yasasında kapalı teklif usulü temel ihale usulü iken, yeni Kamu İhale Yasasında temel ihale usulleri “açık ihale usulü ve belli istekliler arasındaki ihale usulü” olarak belirlenmiş.

Devlet İhale Yasasında ilanla ve ihale usulleriyle ilgili parasal sınırlarda bütçe kanunlarına atıfta bulunulurken yeni yasanın 8. maddesinde eşik değerler başlıklı bir madde ile bu konuda temel bir düzenleme yapılmıştır. Eşik değerlerin uygulanma alanı 13. madde uyarınca ihalelerin ilanlarında ve 63. madde uyarınca yerli isteklilerle ilgili düzenlemelerde önem arzetmektedir.

 Buna göre eşik değerler

-Genel ve katma bütçeli dairelerin mal ve hizmet alımları için 750 milyar lira

-Kanuna tabi diğer idarelerin mal ve hizmet alımlarında 1trilyon lira,

- Yapım işlerinde 17,5 trilyon lira olarak tespit edilmiştir.

Eşik değerler ile diğer parasal limitlerin güncellendirilmesi işlemi 67. maddede düzenlenmiştir. Buna göre, eşik değerler bir önceki yılın T.E.F.E. si esas alınarak Kamu İhale Kurumu tarafından güncellenecek ve her yılın 1 şubat tarihinden itibaren geçerli olmak üzere ilan edilecektir.

Yasanın 13. maddesi ihale ilan sürelerini ve kurallarını düzenlemektedir. Buna göre yukarda verdiğimiz eşik değerlere eşit veya bu değerleri aşan ihalelerden;

- Açık ihale usulü ile yapılacak olanların ilanları ihale tarihinden itibaren en

- az 40 gün önce;

- Belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılacak olanların ön yeterlilik

- ilanları son başvuru tarihinden en az 25 gün önce;

- Pazarlık usulü ile yapılacak olanların ilanları ihale tarihinden itibaren en az 25 gün önce;

Resmi Gazetede en az bir defa yayımlanmak suretiyle yapılır. Eşik değerlerin altında kalan ihalelerde ihale çeşidine göre değil, ihalenin yaklaşık maliyetindeki tutarı esas alınarak sıralama yapılmıştır. Buna göre;

- Yaklaşık maliyeti 25 milyar liraya kadar olan mal ve hizmet alımları ile 50 milyar liraya kadar olan yapım işlerinin ihalesi ihale tarihinden itibaren en az 7 gün önce ihalelerin yapılacağı yerde çıkan gazetelerin birinde,

- Yaklaşık maliyeti 25 milyar lira ile 50 milyar lira arasında olan mal ve hizmet alımları 50 milyar lira ile 250 milyar lira arasında olan yapım işlerinin ihalesi ihale tarihinden itibaren en az 14 gün önce Resmi Gazetede,

-Yaklaşık maliyeti 50 milyar liranın üzerinde ve eşik değerin altında (yani ihale yapan kuruma göre 750 milyar veya 1 trilyon liranın) olan mal veya hizmet alımları ile 250 milyar liranın üzerinde olan ve eşik değerin altında olan yapım işlerinin ihalesi ihale tarihinden itibaren en az 25 gün önce;

Resmi Gazetede en az bir defa yayımlanmak suretiyle ilan edilecektir.

Yeni düzenlemede ilanlarla ilgili ilk göze çarpan hususiyet artık ilanların ihalenin parasal durumuna göre ya Resmi Gazetede ya da yerel gazetelerde ilan edilecek olmasıdır. Artık İstanbul basını dediğimiz ulusal düzeyde yayın yapan gazetelerde ilan hususiyeti Kamu İhale Yasasında bulunmamaktadır. İkinci göze çarpan hususiyet, eşik değerin üzerindeki ihalelerde ihale türüne göre bir düzenleme yapıldığı halde eşik değerin altındaki ihalelerde ihale türüne göre değil, ihalenin parasal değerine göre bir düzenleme yapılmıştır. Aşağıda ihale türlerinden kısaca bahsedilecektir. Ancak yeri geldiği için söylenmesi gerekir ki, kanaatimizce eşik değerin altında parasal değeri olan bütün ihalelerin ya açık ihale usulüyle ya da pazarlık usulüyle yapılması zorunlu bulunmaktadır. Belli istekliler arasındaki ihale usulü ancak eşik değerin üzerinde bulunan ihaleler için mümkün olabilecektir. Bu durum yasada açık olarak belirtilmemiş olsada yasal düzenlemenin sistematiğinden çıkan bir sonuçtur bu... Zira belli istekliler arasındaki ihale usulünde yapılacak tek ilan ön yeterlilik ilanıdır. 13. maddenin b bendinde düzenlenen ve eşik değerin altındaki ihale türlerinde ise ihalelerden önce yapılacak ilanlardan bahsedilmekte ve ön yeterlilik ilanından bahsedilmemektedir. O halde eşik değerin altındaki ihalelerde ön değerlendirmeye dayalı ihale yapılamaz, sadece açık ihale ve pazarlık ihalesi usulü uygulanabilir.

Yasa 4 tür ihale usulü düzenlemiştir.

1- Açık ihale usulü

2- Belli istekliler arasında ihale usulü

3- Pazarlık usulü

4- Doğrudan temin

Açık ihale usulü bütün isteklilerin teklif verebildiği usul olarak tarif edilmiştir.

Belli istekliler arasındaki ihale usulü ise yapılacak ön değerlendirme sonucunda idarece davet edilen isteklilerin teklif verebildiği usul olup, ancak işin özelliğinin uzmanlık ve/veya ileri teknoloji gerektirmesi nedeniyle açık ihale usulünün uygulanamadığı mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi bu usule göre yapılabilecektir. Yukarda da ifade edildiği gibi belli istekliler arasındaki ihalede adayların başvurularını hazırlayabilmeleri için en az 25 gün süre tanınarak ön yeterlilik ilanı yapılmakta, yapılacak ön yeterlilik değerlendirmesinde yeterli olduğu tespit edilen bütün adaylara en az 40 gün önceden ihaleye davet mektubu gönderilerek  ihale yapılmaktadır.

Pazarlık ihalesi bildiğimiz, alışageldiğimiz pazarlık ihalesi değil, bunu hemen belirtelim.  Bu ihale türü ile hangi işlerin ihale edileceği 21. maddede açıklanmıştır. İki istisna dışında bu ihalede de ilan yapılması zorunlu bulunmaktadır. Kanaatimizce özellikle belediyeler açısından pazarlık ihalesi, sadece açık ihale usulüyle yapılan ihalede teklif çıkmaması durumunda uygulanabilecek bir ihale çeşidi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunun dışında genellikle genel ve katma bütçeli idareler tarafından kullanılabilecek (mesela savunma ve güvenlikle ilgili konularda) bir ihale türüdür.

Devlet İhale Yasasından tanıdığımız pazarlık usulü ihalesinin adı yeni yasada doğrudan temin olmuş... Parasal limidi ise sadece 5 milyar lira... Yani idareler 5 milyar lirayı aşmayan ihtiyaçlarını doğrudan temin yoluyla karşılayabileceklerdir.

Geçici teminat Devlet İhale Yasasında bütün ihaleler için tahmin edilen bedelin % 3' ü olarak tespit edildiği halde, Kamu İhale Yasasında teklif edilen bedelin % 2' sinden az, % 4' den fazla olmamak üzere tespit edilmiştir. Yani geçici teminat yaklaşık maliyet üzerinden verilmeyecek, istekliler yaklaşık maliyet üzerinden indirim yaptıktan sonra idareye sunacakları teklif üzerinden geçici teminat verecekler  ve bu oran idarenin takdirine göre % 2 ile % 4 arasında bir oran olacaktır.

Kamu idarelerinin İhale Komisyonlarını nasıl oluşturacakları 6. maddede hüküm altına alınmıştır. Buna göre ihale yetkilisi, biri başkan olmak üzere ikisinin ihale konusu işin uzmanı olmak şartıyla,  ilgili idare personelinden en az dört kişinin, genel ve katma bütçeli kuruluşlarda maliye memurunun, diğerlerinde ise muhasebe veya mali işlerden sorumlu bir personelin katılımıyla kurulacak en az beş ve tek sayıda kişiden oluşan ihale komisyonunu yedek üyelerde dahil olmak üzere görevlendirecektir. İhale komisyonu eksiksiz toplanıp kararlarını çoğunlukla alacaktır. Devlet İhale Yasasında belediyeler ve özel idareler için encümenler ihale komisyonu olarak görevlendirildiği halde Kamu İhale Yasasında bu istisna kaldırılmıştır. Bundan sonra belediyeler ve özel idarelerinde de ihale yetkilisi yani belediye başkanı tarafından ihale komisyonu görevlendirmek suretiyle ihaleler yapılacaktır.

İhalenin yapılması, tekliflerin değerlendirilmesi ve ihalenin karara bağlanması safhaları uzun ve karışık bir şekilde düzenlenmiştir. Buraya kadar anlatılanlara nazaran bundan sonra yapılacak işler daha karışık ve zor görünmektedir. Kanaatimizce, kamu idareleri asıl ihalenin yapılması safhasında zorlanacaklardır. Özellikle küçük idareler, belde belediyelerinin bu kısmı uygulamaları sırasında epeyce zorlanacaklarını zannediyoruz.

Kısaca özetleyecek olursak, İhale komisyonu ihalenin yapılacağı saatte;

-Önce kaç teklif verildiği bir tutanakla tesbit edilecek,

-Uygun olmayan zarflar (teklifler değil) bir tutanakla belirlenerek değerlendirme dışı bırakılacak,

-Zarflar alınış sırasına göre isteklilerle birlikte hazır bulunanların önünde açılmaya başlanacak, (Buradan, ihaleye isteklilerin dışında kişilerin de katılmasının mümkün olduğunu anlıyoruz)

-Zarfların içindeki belgelerin uygun olup olmadığı kontrol edilecek ve uygun olmayan istekliler tutanakla tespit edilecek,

-İstekliler ve teklif ettikleri fiyatlar açıklanacak ve bir tunanakla tespit edilecek,

-Teklifler ihale komisyonunca hemen değerlendirilmek üzere oturum kapatılacaktır.

İhale komisyonu değerlendirmesini ihale esnasında tuttuğu tutanaklara göre yapacaktır. Buna göre belgelerin eksik olduğu veya teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olmadığı tesbit edilen isteklilerin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilecektir. Belgeleri eksiksiz ve teklif mektubu ile geçici teminatı usulüne uygun olan isteklilerin tekliflerinin ayrıntılı değerlendirmesine geçilecek, bu aşamada isteklilerin ihale konusu işi yapabilme kapasitelerini belirleyen yeterlilik kriterlerine ve tekliflerin ihale dökümanında belirtilen şartlara uygun olup olmadığı incelenecektir. En son aşamada isteklilerin teklif mektuplarının eki cetvellerde aritmetik hata bulunup bulunmadığı kontrol edilecektir.

Bu değerlendirmeler sırasında ihale komisyonu istekliler ile yazışma yapabilecektir. Bunlara örnek olarak belgelerin kontrolü sırasında önemsiz olan eksiklerin tesbiti halinde istekliye süre verilerek eksikliğin tamamlanmasının istenmesi, teklif mektubu eki cetvelde çarpım ve toplamlarda aritmatik hata bulunması halinde bu hata re' sen düzeltilerek istekliye bu düzeltmeyi kabul edip etmediğinin yazılı olarak bildirilmesini söyleyebiliriz...

Değerlendirme tamamlandıktan sonra yaklaşık maliyete göre aşırı düşük olan teklifler tesbit edilecektir. Bu teklifler reddedilmeden önce teklif sahiplerinden yazılı olarak açıklamada bulunması istenecektir. Açıklamanın yetersiz görülmesi durumunda isteklinin teklifi reddedilecektir.  Bütün bunlardan sonra, ihale ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılacaktır. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif en düşük fiyat olabileceği gibi işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlarda dikkate alınmak suretiyle ekonemik açıdan en avantajlı teklif tespit edilebilecektir.

İhale komisyonunca bütün bu değerlendirmeler sonucunda sonuçlandırdığı ihale gerekçeli olarak yazılacak ve ihale yetkilisinin onayına sunulacaktır. İhale yetkilisi 20 gün içinde ihale kararını onaylayacak yada gerekçesini belirtmek suretiyle iptal edecektir. Onaylanan ihale, ihale üzerinde bırakılan da dahil olmak üzere bütün isteklilere iadeli taahhütlü olarak bildirilecektir. Maliye Bakanlığının vizesinin gerektiği hallerde, bu vizenin yapıldığının bildirilmesini izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde kalan istekliye on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu iadeli taahhütlü mektupla bildirilecektir. Sözleşmenin yapılmasından önce  ihale bedeli üzerinden kesin teminat alınacak, daha sonra idare tarafından hazırlanan sözleşme noterden onaylandıktan ve tescil edildikten sonra yürürlüğe girecektir.

Devlet İhale Yasasından yine farklı bir uygulama ihale sonuçlarının ilan edilmesidir. Mal ve hizmet alımlarında bir trilyon lirayı, yapım işlerinde ise iki trilyon lirayı aşan ihalelere ilişkin ihale sonuçları sözleşmesinin yapılmasından itibaren 15 gün içinde Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle ilan edilecektir.

Yine Devlet İhale Yasasında bulunmayan yeni bir uygulama; ihale üzerinde kalan isteklinin kesin teminat vererek sözleşme imzalamaması durumunda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın geçici teminat gelir kaydedilmektedir. Bu durumda idareler, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatın ihale yetkilisince uygun görülmesi halinde bu teklif sahibi ile sözleşme imzalayabilmektedir. Ekonomik açıdan ikinci teklif sahibinin de sözleşmeyi imzalamaması durumunda ise bu teklif sahibininde geçici teminatı gelir kaydedilmekte ve ihale iptal edilmektedir.

Kamu İhale Yasasında, Devlet İhale Yasasında bulunmayan yeni bir müessese getirilmiştir: Kamu İhale Kurumu... Bu 2-3 senedir yasalarla oluşturulan üst kurullara başka bir örnektir. Bu kurum kamu tüzel kişiliğini haiz idari ve mali yönden özerkliği bulunan bir kurumdur. Görevini yerine getirirken bağımsızdır. Hiçbir organ, makam, merci ve kişi kurumun kararlarını etkilemek amacıyla emir ve talimat verememektedir. Kurumun merkezi Ankaradır. Görevleri: İhalenin başlangıcından sözleşmenin imzalanmasına kadar olan süre içindeki idarece yapılan işlemlere ilişkin şikayetleri incelemek, standart ihale dökümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek, uygulamayı yönlendirmek, ihale mevzuatı ile ilgili eğitim vermek, yapılan ihalelerle ilgili bilgi toplamak, haklarında yasaklama kararı verilenlerin sicillerini tutmak, araştırma ve geliştirme faaliyetinde bulunmak, ihale ilanlarıyla ilgili usul ve esasları düzenlemek olarak sayılabilir. Kurumun karar organı biri başkan biri ikinci başkan olmak üzere on kişiden miydana gelen Kamu İhale Kurulu'dur. Kurul başkanı kurumun da başkanıdır.

Kamu İhale Kurumu ile birlikte yasanın getirdiği yepyeni bir uygulama türü de şikayet müessesesidir. İhaleye giren istekliler, ihalelerin kanun hükümlerine uygun yapılmadığı iddiasıyla Kamu İhale Kurumuna şikayet yapabilecektir. Kamu İhale Kurumuna yapılacak şikayet prosüdürü şu şekilde gerçekleşmektedir:

İhalelere ilişkin şikayetler öncelikle ihaleyi yapan idareye yapılacaktır. Şikayetler idarece, sözleşme imzalanmamışsa ve şikayete yol açan durumların öğrenildiği tarihi izleyen 15 gün içinde yapılmışsa dikkate alınacaktır. İdare, ihaleye katılan bütün isteklileri şikayet konusunda bilgilendirecek ve aynı konuda şikayetleri olup olmadığını bildirmeleri yazı ile istenecektir. Şikayet konusu sulhen çözümlenemediği durumda şikayetin verilmesini izleyen 30 gün içinde idarece şikayetle ilgili gerekçeli bir karar alınacak, alınan karar bütün isteklilere karar tarihinden itibaren 7 gün içinde bildirilecektir. Şikayetçi istekli, karar tarihini izleyen 15 gün içinde Kamu İhale Kurumuna inceleme talebinde bulunacaktır. Kurul, kuruma gelen şikayetleri inceleyerek;

Ya ihale sürecini kesintiye uğratılmasına gerek bulunmayacak durumlarda düzeltici işlemi belirleyecek;

Ya ihale işlemini iptal edecek ;

Ya da şikayetin uygun bulunmadığına karar verecektir. Kurul, şikayet konusunun açıkça mevzuata aykırı olması, telafisi güç veya imkansız zararların doğması muhtemel olması durumlarında ihale sürecinin durdurulmasına karar verebilecektir. Yasa koyucu idare hukuku yargılamasında bulunan yürütmenin durdurulmasına benzer bir müessese getirerek kurulun kararlarının etkinliğini sağlamak istemiştir.

Kurul tarafından bütün şikayetlerin sözleşme imzalanıncaya kadar incelenerek karara bağlanması zorunludur. Kurul kararları karar tarihini izleyen 15 gün içinde şikayetçiye tebliğ edilir, ayrıca bu kararlar Resmi Gazetede ilan edilerek yayımlanır. Şikayetlerle ilgili kurum kararları İdare Mahkemesinde dava yoluyla yargılama konusu yapılabilir.

Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile ilgili ilk söyleyebileceklerimiz şudur: Devlet İhale Kanununun sözleşmelere ilişkin hükümleri, mevcut uygulamalar göz önüne alınarak biraz daha zenginleştirilmiş ve ayrı bir kanun haline getirilmiştir. Yasanın tabi kurum ve kuruluşlar bakımından kapsamı ile yasada geçen tanımlar Kamu İhale Yasasıyla aynıdır. Üç tür sözleşme öngörülmüştür: Yapım işlerinde toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme, toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme; mal ve hizmet alımlarında toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme... Temel ilkeler arasında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapamayacağı belirtilmekle birlikte bunun istisnası 15. maddede sözleşme bedelinin aşılmaması şartıyla işin yapılma yeri veya teslim yeri ile işin süresininden önce yapılması veya teslim edilmesi kaydıyla işin süresi veya bu süreye uygun olarak ödeme şartlarında sözleşmede değişiklik yapılabilecektir. Sözleşmenin devri için zorunlu hallerde şartı getirilmiştir. Devlet İhale Yasasında olduğu gibi sözleşmenin devri tamamen idarelerin taktirine bırakılmamış, sözleşmenin devri için zorunlu olma şartı getirilmiştir. Bu zorunluluğun neler olduğu da Kamu İhale Kurumunun da yönlendirmesiyle daha açıklığa kavuşacaktır.

Buraya kadar Kamu İhale Yasası ile ilgili genel bir değerlendirme yapmaya çalıştık.Yasayla ilgili eleştirilerimiz ise topluca şu şekilde ifade edilebilir:

İhalenin yapılması ve tekliflerin değerlendirmesi safhası idareler için müphem ve belirsizdir. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif değerlendirmesi nasıl yapılacak, aşırı düşük olan teklifler nasıl tesbit edilecek bütün bunlar idareler bakımından altından kolay kolay kalkılacak şeyler değildir. Bütün bunların Kamu İhale Yasanının Resmi Gazetede yayımlanmasıyla yürürlüğe giren Kamu İhale Kurumu tarafından açıklanması ve vuzuha kavuşturulması gerekmektedir. Kamu İhale Kurumunun karar organı olan Kamu İhale Kurulu, yasanın Geçici 5. maddesine göre, kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren 30 gün içinde oluşturulması gerektiği halde tam 2,5 ay sonra tayin edilebilmiştir. 6 nisan 2002 tarihli ve 24718 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2002/3892 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla Kamu İhale Kurulu başkan ve üyeleri atanmıştır. Umarız, bu kurul kalan 7 ay içinde Kamu İhale Kurumunu teşkilatlandırır ve yine bu 7 ay içinde Kamu İhale Yasasıyla ilgili standart ihale dökümanlarını hazırlayarak uygulamayı yönlendirebilir. Aksi taktirde yasanın yürürlüğe gireceği 1.1.2003 tarihinde Kamu İdareleri büyük bir sıkıntıyla karşılaşacaklardır.

Yeni düzenlemeler kamu idarelerinin ihale işlemlerini karmaşık bir hale getirmiştir. Kamu İdareleri herhangi bir kaynaktan karşılanan yani harcamayı gerektiren işlerinde kamu ihale ve sözleşme yasalarını, harcamayı gerektirmeyen gelir getirici nitelikteki ihaleleri için Devlet İhale Yasasını uygulamak durumundadırlar. Bunun yerine, ya bütün kamu idareleri tek bir ihale yasasına tabi  olmalı idi, ya da genel ve katma bütçeli idareler ile mahalli idareler arasında bir ayırım yapılmalı ve mahalli idarelerin ihale işlemleri başka bir yasa ile düzenlenmeliydi. Zira yeni ihale yasasının uygulanabilmesi, dört dörtlük bir bürokratik yapılanmayı gerektirir. Üç beş memuru olan veya bu kadar bile elemanı olmayan belde belediyeleri bu yasayı nasıl uygulayabilecekler, merak ediyoruz.   Mahalli idareler için ihale yasası da dahil olmak üzere ayrı bir bürokratik yapılanma şarttır. Mahalli idarelerin çalışma şartları ve görev alanlarıyla merkezi idarenin yapılanması görev alanı tamamen farklı olduğu için farklı bürokratik yapılanma olması kaçınılmazdır. Ankara'daki herhangi bir Bakanlığın yahut Genel Müdürlüğün ihalesi ile memleketin çok uzak bir köşesindeki küçük bir belde belediyesinin ihalesini nasıl aynı usule tabi tutabilirsiniz, aynı işlemleri yapmasını isteyebilirsiniz. Belde belediyesindeki muhasebeciden katipten oluşan belediye çalışanı ekonomik açıdan en avantajlı teklifi nasıl belirleyebilir ki? Bunun için ne yeterli bilgi donanımı vardır ve ne de yeterli teknik donanımı...

Umarız, yeni ihdas edilen Kamu İhale Kurumu bütün bunları göz önünde bulundurarak kamu idarelerinin önünü açacak şekilde uygulamaları yönlendirir, aksi taktirde özellikle küçük belde belediyelerinin yeni yasal düzenlemeyi eksiksiz olarak uygulayabileceklerini hiç zannetmiyoruz. Bundan dolayı da kötü niyetli olmadığı halde birçok belediye çalışanı ihale usulüne aykırı davranmaktan mahkeme kapılarında sürünmek zorunda kalacaktır.

Şikayet müesseseninin nasıl işleyeceğini zaman gösterecektir. Eğer maksadına uygun çalışırsa bu müessesenin varlığının faydalı olacağı kanatindeyiz. Ancak siyasi bir baskı aracı haline dönüştüğü taktirde de  idareler hayli zor durumlarda kalabilirler. Bunun için kurumu ilk teşkilatlandıran idarecilerin, yani yeni teşekkül ettiren kurulun siyasi etkilerden uzak, tamamen bilimsel ve idarelerin önünü açacak şekilde çalışmaları ve kurumun temelini sağlam atmaları gerekir diye düşünüyorum.

Gerek Kamu İhale Yasasında ve gerekse Kamu İhale  Sözleşmeleri Yasasında birbirinin aynısı olan garip bir hüküm bulunmaktadır. Kamu İhale Yasasının 66. maddesi ve Kamu İhale Sözleşmeleri Yasasının 38. maddesi hükmü şu şekildedir:  “Bu kanun hükümlerine ilişkin değişiklikler, ancak bu kanuna hüküm eklenmek veya bu kanunda değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenir.” Kanunlar hiyerarşisinde bu nitelikteki hükümler ancak anayasalarda bulunabilir.   Nitekim Anayasamızın 4. maddesinde devletin şekli ile cumhuriyetin temel niteliklerine ilişkin hükümlerde değişiklik yapılamayacağı, değişiklik yapılmasının teklif dahi edilemeyeceğine dair bir hüküm bulunmaktadır. Aslında benzer yanlışlıklar Türk Medeni Kanununun yasalaşması sırasında da yapılmış idi. Sanki Medeni Kanun değil de, Medeni Anayasa çıkartılıyormuş gibi Medeni Kanundaki bazı hususların düzenlenmesi kanunlara bırakılmış idi. Türk hukuku uygulamasında daha önce örneğini görmediğimiz bir durum söz konusu... Yasanın sonradan değişmemesi için böyle bir düzenleme yapıldığı anlaşılıyor. Ama Türkiye Büyük Millet Meclisi   66. ve 38. maddeleri her zaman değiştirebilir yahut bu maddelere rağmen bu yasalar olduğu gibi yürürlükten kaldırılıp yepyeni bir ihale yasası yürürlüğe konulabilir. Bunun içinde anayasa değişikliği gibi nitelikli çoğunluk aranmaz ve meclis herhangi bir kanun için hangi çoğunluk aranıyor ise bunun içinde aynı çoğunluk aranır. Böyle olduğu halde neden  bu hükümler konulmuştur, biz şahsen anlayamadık...

Yukarda da ifade ettiğimiz gibi kamu ihale yasası ile ilgili uygulamayı özerk bir kuruluş olan, görevini yaparken hiçbir makamdan emir ve talimat almayan Kamu İhale Kurumu yönlendirecektir. Bütün kamu idarelerine Kamu İhale Kurumunu iyi takip etmelerini ve Resmi Gazetede Kamu İhale Kurumu tarafından çıkartılan bütün dökümanı bir dosyada toplayarak saklamalarını tavsiye ederiz.

 
  Yazar: Av. Ergün BAL (Konya Barosu) Okunma sayısı: 14405
   
Üye Girişi

Şifre:

 


Haftanın Karikatürü


Anket

CUMHURBAŞKANI KİM OLSUN ?

Toplam Oy : 496

 
 
2007-20010 © Huder.org