Alternatif Menü
       Ana Sayfa
       Huder Forum
       Dergimiz
       Dokümanlar
       Site Üyeleri
       İnternet Bağlantıları
       Yargı Kararları
       Planlanan Faaliyetler
       Gerçekleşen Faaliyetler
       Sürekli Faaliyetler
       Ziyaretler
       Basın Açıklamaları
       Şube Yöneticilerimiz
       Tüzüğümüz
       İletişim ve Ulaşım
       Fotoğraf Galerisi
       Site İçi Arama
       Basında HUDER

En Hit 10 Döküman
 
1 Hukuk Devleti Olmaklığın Dayan 18108
2 Yemen Gezi Notları 16292
3 Bosna Hersek Gezi Notları 16252
4 Devre tatil sözleşmelerinde di 15109
5 Kamu İhale Yasası Üzerine Değe 14324
6 Cumhurbaşkanlığı Seçimi, Cumhu 12709
7 Başörtüsünün Hukuki Mahiyeti 11509
8 Mısır-Ürdün-Suriye Gezi Notlar 9711
9 Memurların Yargılanması 9025
10 AİHM'e başvuru ve sonrası 7340
 

Son Eklenen 10 Döküman
 
1 Hukuk, Hukukçu ve Hukukta Refo 5822
2 Türk Demokrasisinin 56 Yılı ve 6724
3 Öyleyse Neden 6656
4 Sunuş 5677
5 Afet Kararnameleri 6069
6 Hukukçular İçin Muhtemel Mesle 5994
7 Havana Kuralları 5589
8 Borsa ve Bölgesel Borsalar 6198
9 Memurların Yargılanması 9025
10 Kamu İhale Yasası Üzerine Değe 14324
 

En Çok Okunan 10 Karar
 
1 Devre tatil sözleşmesinin ipta 17404
2 Devre tatil sözleşmesinin ipta 13214
3 İdari para cezaları kesinleşme 11709
4 İcra takiplerinde asgari vekal 10775
5 Vergi davalarında nisbi ve üst 8554
6 Geçmiş Kart Aidatına İade Kara 8435
7 Eğitime Hazırlık Ödeneği (Kırt 8246
8 Telekom Sabit Ücret İptal Kara 8140
9 Tel. Hattı almadan ADSL kullan 7884
10 Devre tatil sözleşmesinin ipta 7772
 

Son Eklenen 10 Karar
 
1 Telekomun uyguladığı sabit ücr 4820
2 Tel. Hattı almadan ADSL kullan 6015
3 Davayı kazanan İlam aslının al 6327
4 E-Posta Ile Sovme Sucu 5675
5 İdari para cezaları kesinleşme 11709
6 Adil yargılanma hakkı 6714
7 Tel. Hattı almadan ADSL kulla 6299
8 Evlilik nedeniyle iş akdinin f 6954
9 Başörtüsüne ilişkin iptal kara 5353
10 Geçmiş Kart Aidatına İade Kara 7015
 
 
 

 

BORSA VE BÖLGESEL BORSALAR

1-GENEL BİLGİLER:

Sermaye Piyasası  (Capital Market)

a) Tanım ve Özellikleri

En genel tanımıyla sermaye piyasası orta ve uzun vadeli fon arz ve talebinin karşılaştığı piyasadır. Sermaye piyasası mali piyasa kavramından daha dar ve teknik bir nitelik taşır ve genellikle mali piyasa kavramı içinde yer alır.

Sermaye piyasasının tipik özelliği ve para piyasasından ayrıldığı en belirgin niteliği bu piyasanın orta ve uzun vadeli fonlardan oluşmasıdır. Bu vade bir yıldan fazla olmalıdır. Sermaye piyasasından sağlanan krediler genellikle, işletmelerin bina, makina ve teçhizat gibi duran varlıklarının finansmanında kullanılır.

Para piyasasında olduğu gibi, sermaye piyasasının kaynakları da tasarruf sahiplerinin birikimleridir. Sermaye piyasasının en önemli ve yaygın araçları hisse senetleri ve tahvillerdir.

b) Çeşitleri

Sermaye piyasının bir bölümlen-dirmesini yapmak gerekirse aşağıdaki gibi bir ayırım yapılabilir.

b.a) Birincil Piyasa (Primary Market)

Hisse senedi ve tahvil gibi menkul değerleri ihraç eden şirketler ile alıcıların yani tasarruf sahiplerinin doğrudan doğruya karşılaştıkları piyasalardır. Buna hisse senetleri ile tahvillerin ilk kez sürülüp "ihraç"tan alındığı piyasa da denilebilir. Arada şirketin bizzat bulunmayıp bir banka ya da aracı kurumun bulunması bu alımın birincil piyasadan olmasına engel değildir.

b.b) İkincil Piyasa (Secondary Market)

Menkul kıymetleri ihraçtan alanlar, bunları tekrar paraya çevirmek istediklerinde, hisse senetlerinde hiçbir zaman, tahvillerde ise vadeden önce bunları ihraç eden kuruluşa müracaat edemezler. İkincil piyasa bu durumdaki menkul kıymetlerin paraya çevrilmesini sağlayan piyasadır ve menkul kıymet borsaları bu piyasayı tanımlamada en iyi örnektir.

İkincil piyasa, menkul kıymetlerin likiditesini arttırarak birincil piyasaya talep yaratır ve gelişmesini sağlar.

İKİNCİL PİYASANIN EN İYİ TEŞKİLATLANMIŞ BÖLÜMÜ MENKUL KIYMET BORSALARIDIR.

Bunun haricinde sermaye piyasası iyi gelişmiş ülkelerde bir de "over the counter" (tezgah üstü) borsa dışı piyasa vardır.

Birincil piyasa daha çok sermaye piyasası bilinciyle, ikincil piyasa ise menkul kıymetler piyasası bilinciyle çalışır. Birincil piyasada uzun vadeli fonların tasarruf sahibinden firmalara intikali söz konusudur ve birincil piyasada yapılan tahvil ve hisse senedi satışları sonucunda firmaya yeni sermaye girer. Oysa ikincil piyasada el değiştiren menkul kıymetlerden sağlanan fonların bunları çıkaran şirketle bir ilgisi yoktur.

 

2-MENKUL KIYMET BORSALARI:

Menkul Kıymetler Borsası kuruluşlarındaki yasal özellikleri açısından başlıca iki ana gruba ayrılmaktadır;

a) Devlet Borsaları

Genellikle bir kanunla kurulmakta ve borsanın yönetimi resmi aracıların oluşturduğu kurallara bırakılmaktadır. Kara Avrupası'ndaki menkul kıymetler borsaları bu tipin örnekleri olarak gösterilir.

b) Özel Borsalar

Borsa, üyeleri tarafından kurulan şeklî bir anonim şirket statüsündedir. Bunların kâr amacı yoktur ve esas itibariyle bir mesleki kuruluş niteliğindedir. Bütün Anglo-Sakson ülkelerindeki menkul kıymetler borsaları bu türün örnekleri sayılabilir. Ancak Hükümetler sonradan çıkardıkları kanun veya kararname gibi yasal belgelerle borsalara bir resmiyet verirler.

Bir de karma nitelikte borsalar vardır. Bu tür borsalar, kısmen devlet borsası gibi resmi ve kısmen özel borsalar gibi yarı resmi bir nitelik taşırlar. Örneğin İtalya'daki menkul kıymetler borsası bir kanunla kurulmuş olmasına rağmen, idari açıdan ticaret odasına bağlanmak suretiyle mesleki bir kuruluş hüviyetini almıştır.

Menkul değerlerin alım-satımı ile ilgili bütün işlemler borsalardan geçmez.

"Over-the-Counter Markets", organize bir borsa dışında yapılan işlemleri gösteren bir terim olmuştur. Bu piyasa gevşek ve gayriresmi olmasına rağmen, örneğin bütün Amerika'ya yayılmıştır. Borsa dışı işlemlerin de araya giren satıcıların tabî olduğu kurallar nedeniyle ciddi bir alış-veriş olduğunu unutmamak gerekir. Burada önemli olan nokta menkul değer alım-satımının niçin borsa dışında yapıldığı sorusudur. Şu iki halde menkul değer alım-satımı borsa dışı yapılmaktadır;

a) Borsa dışı bir işlem, alıcı ve satıcıya borsa masraflarından kurtulmak gibi bazı kolaylıklar sağlayabilir. Bu halde alıcı ve satıcı karşı karşıya gelip işlemi gerçekleştirirler.

b) Bazı menkul değerlerin pazarlanma şansı yoktur. Bunlar organize bir pazarda (örneğin menkul kıymetler borsasında) işlem göremezler. Bu takdirde, bu tür menkul değerler borsa dışı alım-satıma konu olur.

 

3-ÜLKEMİZDE DURUM:

Hukuki Çerçeve:

91 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK/91)

91 sayılı KHK, (RG: 6.10.1983-18183) menkul kıymetler borsalarının özel bütçeli ve tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğini muhafaza etmekle birlikte, dünya borsa sistemleri içinde evvelce Fransız/Alman ağırlıklı olan borsa sistemimizi daha liberal karakterli Anglo-Sakson borsa tipine yaklaştırmış, buna karşılık borsayı Sermaye Piyasası Kurulu'nun gözetim ve denetimi altına koymuştur. Borsada işlem yapmaya yetkili kişiler, SPK tarafından işlem yapmalarına izin verilen gerçek ve tüzel kişiler olarak ifade edilmiştir. Bunların nitelikleri ve çalışma kuralları yönetmeliğe bırakılmıştır.

Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik (Genel Yönetmelik) Bir çerçeve yönetmelik mahiyetinde olan ve kısaca “Genel Yönetmelik” olarak anılan bu yönetmelik (RG: 6.10.1984-18537) menkul kıymetler borsalarının kuruluş ve çalışma esaslarını genel olarak düzenlemektedir.

İ.M.K.B. Yönetmeliği

91 sayılı KHK'nın 11. maddesi, "menkul kıymetler borsasındaki alım-satım işlemlerine ilişkin kurallar Borsa Yönetim Kurulu'nca bir yönetmelikle tespit olunur" demektedir. Buna göre, Türkiye'de kurulacak her borsa kendisi için bir iç yönetmelik hazırlayacaktır. İç yönetmelikler borsaların yönetim kurullarınca hazırlanır; genel kurullarınca karara bağlanır ve SPK'nın onayı ile yürürlüğe girer. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Yönetmeliği (19.02.1996/22559), İ.M.K.B.'nin çalışma esas ve kurallarını belirlemiştir.

Borsa'nın Tanımı ve Görevleri

a-Borsa'nın Tanımı

Yönetmeliğe göre, borsalar, borsada işlem görmesi kabul edilen menkul kıymetlerin alım-satımının KHK'da yazılı esaslar dairesinde, belli kurallara göre düzen içinde yapılmasını sağlayan, oluşan fiyatların ilanına yetkili, tüzel kişiliği haiz kamu kurumlarıdır. Borsalar, SPK'nın teklifi üzerine Bakanlığın izni ile kurulur. (Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik md.4)

Kanuna göre, Sermaye piyasası araçlarının işlem göreceği borsalar, özel kanunlarında yazılı esaslar çerçevesinde teşkilâtlanarak, menkul kıymetlerin ve diğer sermaye piyasası araçlarının güven ve istikrar içinde, serbest rekabet şartları altında kolayca alınıp satılabilmesini sağlamak ve oluşan fiyatları tespit ve ilân etmekle yetkili olarak kurulan kamu tüzel kişiliğini haiz kurumlardır. (Sermaye Piyasası Kanunu md. 40)

İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB), Menkul Kıymetler Borsaları Hakkında 91 sayılı KHK uyarınca kurulmuş, yetkilerini kendi sorumluluğu altında bağımsız olarak kullanan ve Sermaye Piyasası Kurulu'nun gözetim ve denetimi altında olan tüzel kişiliği haiz bir kamu kurumudur. (İMKB Teşkilat, Görev ve Çalışma Esasları Yönetmeliği md.6)

İMKB, resmi çalışma günlerinde faaliyette bulunur. İMKB aynı zamanda, bir meslek kuruluşudur. Her meslek kuruluşu gibi üyeleri vardır.

Ülkemizde kurulu tek menkul kıymetler borsası olan İ.M.K.B. 26 Aralık 1985 tarihinde faaliyete geçmiş ve ilk hisse senedi işlemleri 3 Ocak 1986 tarihinde başlamıştır.

b-İMKB'nin başlıca görev ve yetkileri :

a) Menkul kıymetlerin Borsa kotuna alınması ile ilgili başvuruları, Kotasyon Yönetmeliği'nde belirtilen esaslar dahilinde incelemek, ek bilgi ve belgeler istemek, başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak.

b) Kanuni gerekler yerine getirilerek para, kambiyo ve kıymetli maden ve taşlar ile vadeli işlemlerle ilgili piyasalar açmak.

c) Borsa'da işlem görebilecek menkul kıymetler için türlerine göre menkul kıymetler pazarları oluşturmak, bu pazarlarda işlem görecek menkul kıymetleri belirlemek ve Borsa bülteninde yayınlamak, pazarlara Borsa binasında yer tahsis etmek

d) Borsa'da pazarların çalışma gün ve saatlerini belirlemek ve Borsa bülteninde ilan etmek

e) Borsa pazarlarında yapılan işlemler sonucunda oluşan fiyatları ve bu fiyatlardan yapılan toplam işlem miktarlarını seans bitiminde ilan etmek

f) Borsada yapılan alım, satım işlemlerini güven ve istikrar içinde serbest rekabet şartları altında kolayca ve düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, bu kuralların dışına çıkan Borsa üyelerine “İ.M.K.B. Yönetmeliği”nde belirtilen müeyyideleri uygulamak

g) Borsa'da olağan dışı menfi gelişmelerin meydana gelmesi halinde, mevzuatın verdiği yetkiler içinde gerekli önlemleri almaktır.

İ.M.K.B Hisse Senetleri Piyasası'nda aşağıda belirtilen, dört pazar bulunmaktadır.

1. Ulusal Pazar

2. Bölgesel Pazarlar

3. Yeni Şirketler Pazarı

4. Gözaltı Pazarı

Ayrıca Hisse Senetleri Piyasası bünyesinde toptan satış işlemleri, birincil piyasa işlemleri, küsürat işlemleri, resmi müzayede ve temerrüt işlemleri de yapılmakta, rüçhan hakkı kuponları için de kuponları satılacak hisse senedinin işlem gördüğü seans süresinde, ayrı pazar açılmaktadır.

Bu pazarların dışında 13.7.2000 tarihinde, 138 sayılı İMKB Genelgesi ile İkinci Ulusal Pazar, 139 sayılı İMKB Genelgesi ile Yeni Ekonomi Pazarı kurulmuştur. Ancak, henüz bu iki pazarla ilgili uygulama başlatılmamıştır.

1-Ulusal Pazar :

İ.M.K.B'nın temel pazarı olan Ulusal Pazar, Borsa kotunda bulunan ve asgari tedavül kriterlerine haiz şirketlerin hisse senetlerinin, güven ve istikrar içerisinde işlem gördüğü pazardır. Borsa Ulusal Pazarı'nda, 17.08.2001 tarihi itibariyle, Ülkemizin önde gelen 280 kuruluşunun hisse senetleri işlem görmektedir.

a. Amaç ve Yarar:

Borsaların kuruluş amaçlarına ve yararlarını tümüyle bünyesinde barındıran bu pazar;

a.a) Sermayenin tabana yayılmasına ve atıl tasarrufların aktif hale getirilmesine aracı olmakta, diğer yandan alternatif finansman yöntemleri arasında en ucuz kaynak niteliğinde olan fonlar ile şirketlere yeni yatırımlar yapabilme ve kısa vadeli fonları uzun vadeli fonlara dönüştürebilme olanağı sağlamakta,

a.b) Gerek yurt içinde, gerekse yurt dışında şirket ve şirket ürünlerinin yaygın tanınmasına olanak sağlamakta, bu sayede şirket ürünlerinin yeni pazarlara açılmasını, ihracatta artış sağlanmasını ve yurt dışı kuruluşlarla ortak girişimlerde bulunulmasını kolaylaştırmakta,

a.c) Şirket hisse senetlerinin organize bir pazarda, istenilen zamanda, gerçek arz ve talebe göre oluşan fiyatlardan alınıp satılabilmesi imkanını sağlamaktadır.

2-Bölgesel Pazar(Kot Dışı Pazar):

b. Amaç:

Ülkemizde küçük ve orta ölçekli şirketlerin sermaye piyasalarından yararlanmalarını sağlamak ve teşvik etmek amacıyla, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası bünyesinde “Bölgesel Pazar” kurulmuştur.

Bu uygulamanın amacı; Kotasyon Yönetmeliği'nde belirtilen maddi koşulları sağlamayan, yöresel nitelikteki küçük ve orta ölçekli şirketlerin halka açılarak, sermaye piyasasından kaynak kullanabilmelerini dolayısıyla yatırım ve aktiflerini artırabilmelerini ve Ulusal Pazar kriterlerine ulaşmalarını sağlamak, bu süre içerisinde hisse senetlerinin fiyatlarının düzenli ve şeffaf bir piyasada, rekabet koşulları içinde oluşmasını temin etmektir.

b. İşlev:

Makroekonomik açıdan bakıldığında, ülkemizde küçük ve orta ölçekli şirketlerin kaynak bulmakta güçlük çektikleri bilinmekte; ürün ve hizmet sunumundan elde ettikleri gelirlerin bu şirketlere ancak işletme sermayesi sağlayabildiği, fakat yeni yatırımların gerçekleştirilmesinde yetersiz kaldığı gözlenmektedir.

Bu noktadan hareketle; İMKB bünyesinde kurulan Bölgesel Pazar'ın en büyük işlevinin küçük ve orta ölçekli şirketlere fon temin etmek, dolayısıyla ekonomiye kaynak yaratarak, iktisadi büyümeyi sağlamak olduğu söylenebilir.

Bu pazara girişle elde edilecek yararlar şu şekilde sıralanabilir:

1. Uzun vadeli kaynak temini,

2. Şirket ortaklarına likidite ve kaynak fırsatı,

3. Şirket tanıtımı,

4. Kurumsallaşma,

5. Yüksek kredibilite,

6. Ulusal Pazar'a hazırlık.

c. Bölgesel Pazarda İşlem Görecek Hisse Senetleri

Bölgesel Pazarda; İstanbul Menkul Kıymetler Borsası Ulusal (Kot İçi) Pazar'ında işlem görme koşullarını (İ.M.K.B. Yönetmeliği md. 9) taşımayan ve İ.M.K.B. Ulusal (Kot İçi) Pazarda işlem gören şirketlerden işlem görme koşullarını kaybeden ve Borsa Yönetim Kurulu'nca geçici veya sürekli olarak Ulusal (Kot İçi) Pazardan çıkarılmasına karar verilen, şirketlerin hisse senetleri işlem görmektedir. Bölgesel Pazar'da işlem görecek hisse senetlerini belirleme yetkisi Borsa Yönetim Kurulu'na aittir.

3-Yeni Şirketler Pazarı :

Şirketlerin kuruluş yılları büyüme ve tanınma çabaları ile geçtiğinden bir yandan piyasada yeni olmanın yatırımcı ve müşterilerde yaratabileceği tereddütler, diğer yandan projelerin gerçekleştirilmesinde karşılaşılan finansman güçlükleri şirketler için aşılması gereken problemler olarak karşılarına çıkmaktadır. Bu tür şirketler için, büyüme ve yeni yatırımlara girişme, yeterli  kaynağın zamanında sağlanmasına bağlıdır.

İ.M.K.B., yeni kurulmuş ve fon gereksinimi duyan şirketlere Borsa kanalıyla alternatif bir finansman yöntemi sunmak, yeni projelere ve teknolojilere işlerlik kazandırmak amacıyla Yeni Şirketler Pazarı (Y.Ş.P.)'nı kurmuştur. Böylece yeni kurulmuş olan şirketler fon gereksinimlerini Y.Ş.P. aracılığıyla sermaye piyasasından temin edebileceklerdir.

Diğer yandan Sermaye Piyasası Kurulu'nun Seri: VIII, No: 21 sayılı Tebliğ'i ile düzenlenen  Risk Sermayesi Yatırım Ortaklıklarının (R.S.Y.O.) ve Girişim Şirketleri'nin kuruluşuna Y.Ş.P. hız kazandıracaktır. R.S.Y.O.'ları yatırım yapabilecekleri girişim şirketlerini organize pazarlarda seçebilme imkânına kavuşacaklardır. Böylece sözkonusu yatırım ortaklıklarınca, Türkiye'de kurulmuş ve kurulacak, gelişme potansiyeli taşıyan ve fon gereksinimi duyan girişim şirketlerinin, Borsa Birincil Piyasada ihraç edilen hisse senetlerine yatırım yapılması ve bu şirketlere uzun vadeli kaynak aktarılması sağlanabilecektir.

a. Amaç :

Yeni  şirketler pazarı (Y.Ş.P.) esas olarak finansman sıkıntısı çeken yeni kurulmuş şirketlere sermaye piyasası yoluyla fon sağlama imkanı vermek amacıyla kurulmuş bulunmaktadır. Y.Ş.P.'nın sağlayacağı diğer faydalar şu şekilde sıralanabilir:

1. Sözkonusu şirketlerin hisse senetlerinin Borsa'da  güven  ve  şeffaflık ortamında, organize ikincil piyasada işlem görmesini temin etmek,

2. Yeni kurulan şirketlere, sermaye piyasasından fon temin etme imkanı tanıyan büyüme ve yatırımlarını gerçekleştirebilme fırsatı sağlamak ,

3. Risk Sermayesi Yatırım Ortaklıkları ile bu tip yatırım ortaklıklarının yatırım yapabilecekleri şirketlerin hisse senetlerinin organize bir piyasada işlem görebilmesini mümkün kılmak,

4. Ekonomideki atıl fonların sermaye piyasası kanalıyla büyüme potansiyeli taşıyan şirketlere aktarılmasını gerçekleştirmek,

5. Ülkemiz için önem taşıyan yeni proje, buluş ve teknolojilerin, kaynak sorununun çözülmesi suretiyle, hayata geçirilmesini sağlamak.

b. Yararları

Makro Ekonomi Açısından;

Y.Ş.P. ile ekonomideki kaynakların etkin ve verimli alanlara yönelmesi mümkün hale gelmiştir. Diğer yandan Y.Ş.P.'nda asgari faaliyet süresi ve karlılık gibi şartlar bulunmadığından, önemli projelere sahip olan ancak bunu gerçekleştirmek için yeterli finansman olanağı olmayan şirketlere yeni bir fırsat doğmuştur.

Kurumsal Finansman Açısından;

Y.Ş.P.'nın kurulmasıyla, yatırımlarını ve projelerini gerçekleştirebilmek için kaynak gereksinimi duyan ve alternatif finans yöntemlerini yeterince kullanamayacak durumda olan yeni kurulmuş şirketlere finansman fırsatı yaratılmaktadır.

Böylece, işletmeler için en önemli sorunlardan biri olan "Kaynak Sorunu"nun sermaye piyasası aracılığıyla çözülmesi sağlanmış olacaktır. Ayrıca, şirketlerin kurumsallaşma süreçleri hızlanacaktır.

Yatırımcılar Açısından;

YŞP ile yatırımcılara alternatif yatırım olanakları sunularak yatırım çeşitliliği ve getiri / risk değişkenliği sağlanabilecektir.

c. Kimler İçin Uygun ?              

Yatırım ve projelerinin fon temin ederek devamını sağlamaya çalışan veya yeni projelerini hayata geçirmek isteyen bütün anonim ortaklıklar için uygundur. Bu pazarda, 17.08.2001 tarihi itibariyle işlem gören hisse senedi bulunmamaktadır.

d. Teşvikler

Hisse senetleri Y.Ş.P.'nda işlem görecek şirketler, kota alma  ücret tarifesinin   %50'si   tutarında pazar kayıt, kotta kalma ücreti tarifesinin %50'si kadar da kayıtta kalma  ücreti öderler.

Y.Ş.P.'nda gerçekleşen işlemler üzerinden, Ulusal Pazar'da uygulanan tarifenin % 50'si tutarında Borsa Payı tahsil edilir.

4-Gözaltı Pazarı:

a. Amaç:

1. Hisse senetleri Borsa'da işlem gören şirketler ve/veya hisse senetleri işlemleri ile ilgili olarak olağandışı durumların ortaya çıkması,

2. Hisse senetleri Borsa'da işlem gören şirketler tarafından kamunun zamanında, tam ve sürekli aydınlatılmasına ve mevcut düzenlemelere uyum konusuna gerekli özenin gösterilmemesi,

3. Yatırımcıların haklarının korunması ve kamu yararı gereği hisse senetlerinin Borsa kotundan ve/veya ilgili pazardan geçici ya da sürekli çıkarılması sonucunu doğurabilecek gelişmelerin oluşması nedeniyle, şirketlerin izleme ve inceleme kapsamına alınması durumlarında, sürekli gözetim, denetim ve izleme ortamında, yatırımcıların devamlı ve zamanında bilgilendirilmesini sağlayacak önlemlerle birlikte, hisse senetlerinin İ.M.K.B. bünyesinde işlem görebileceği organize bir pazar oluşturmak ve sözkonusu şirketlerin hisse senetlerine yatırım yapmış tasarruf sahiplerine likidite olanağı sunmaktır.

b. İşlem Görecek Hisse Senetleri:

Aşağıda belirtilen durumlardan birinin varlığı halinde, Borsa'nın diğer pazarlarında işlem gören hisse senetleri, Gözaltı Pazarı (G.P.)'na alınabilir:

1. İlgili şirketin kamuya açıklamakla ve Borsa'ya göndermekle yükümlü olduğu bilgi ve belgeleri göndermemesi; gecikmeli, eksik, yanlış veya yanıltıcı göndermesi ya da Borsa tarafından getirilen düzenlemelere uymaması,

2. Şirket ve/veya ilgili pazarda işlem gören hisse senetleri işlemlerine ilişkin olağandışı durumların ortaya çıkması,

3.Yatırımcıların haklarının korunması ve kamu yararı gereği, hisse senetlerinin Borsa kotundan ve/veya işlem gördüğü pazardan geçici ya da sürekli çıkarılması sonucunu doğurabilecek gelişmelerin oluşması nedeniyle, şirketin izleme ve inceleme kapsamına alınması.

Yönetim Kurulu, gerekli gördüğü hallerde, hisse senetlerini G.P.'ye alma kararından önce ilgili şirketi durumu düzeltmesi için uyarabilir ve süre verebilir. 17.08.2001 tarihi itibariyle bu pazarda 18 şirketin hisse senetleri işlem görmektedir.

Gözaltı Pazarı'nda işlem görecek hisse senetlerini belirleme yetkisi Yönetim Kurulu'na aittir.

Sayılanlar dışında 1995 yılında oluşturulmuş istisnai bir uygulama da Toptan satışlar Pazarıdır.

TOPTAN SATIŞLAR PAZARI

Toptan Satışlar Pazarı, 6 Şubat 1995 tarihinde faaliyete geçmiştir.

a-Amaç:

Önceden alıcıları belirli olan veya olmayan, belirli bir miktarın üzerindeki hisse senedi işlemlerinin Borsa'da güven ve şeffaflık ortamında, organize bir piyasada gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla kurulmuştur. 

T.S.P.'de ayrıca, hisse senetleri Borsa'da işlem gören veya görmeyen şirketlerin belli bir miktarın üzerindeki hisse senetleri, işleme konu taraflarca bazı koşulların yerine getirilmesi suretiyle işlem görebilecektir. 

Borsa'da hisse senetleri işlem gören şirketlerin, mevcut ortaklarının sahip oldukları hisse senetlerinin veya bunları temsil eden belgelerinin T.S.P.'de satışı, S.P.K.'nun Seri:8, No:20 sayılı "Özel Durumların Kamuya Açıklanmasına İlişkin Esaslar Tebliği"nin 6'ncı maddesinde belirtilen, "Tedavülde Bulunan Hisse Senedi Miktarını Artırıcı Satış" niteliğinde sayılmamaktadır.

Ancak, T.S.P.'de satın alınmış hisse senetlerinin İ.M.K.B. Ulusal Pazar veya Bölgesel Pazarlar'ında satılabilmesi için, satılacak hisse senedi, nominal tutarı ve satış dönemine ilişkin bilgiler, hissedar tarafından, S.P.K.'na ve Borsa'ya iletilir. Satılacak miktar nominal sermayenin %15'ine kadar ise satışlara en erken açıklamanın yapılmasını takip eden 5. gün başlanabilmektedir.

Satılacak miktar nominal sermayenin %15'ini aşarsa, satış "Hissedarların Ellerinde Bulunan Hisse Senetlerini Halka Arz Etmelerine İlişkin Esaslar Tebliği" kapsamına gireceği için, sirkülerin ilk ilan edildiği tarihten itibaren bir haftayı geçmemek üzere, sirkülerde belirtilen tarihte satışa başlanır.

Borsa dışında alıcı ve satıcı arasında anlaşma yapılıp fiyatı belirlenen T.S.P. işlemlerinde, işlemin T.S.P.'nda yapılmış olması sözkonusu işlemlerin mevzuata uygun olarak yapılıp, yapılmadığının Borsa tarafından incelenmesi saklı kalmak kaydıyla, kamuya duyurulması amlamına gelmektedir.

b- Toptan Satışlar Pazarı'nda İşlemler :

Aşağıda belirtilen işlemler Borsa Başkanlığı'nın uygun görmesi halinde Toptan Satışlar Pazarı'nda gerçekleştirilebilir;

Hisse senetleri Borsa'da işlem gören ve görmeyen şirketlerin;

1. Sermaye artırımı yoluyla ihraç edilecek,

2. Mevcut ortaklarının sahip oldukları hisse senetlerinin veya bunları temsil eden belgelerin, önceden anlaşma yapılmış ya da yapılmamış alıcılara, tahsisli veya toplu olarak satışı.

c- Toptan Satışlar Pazarı'na Başvuru:

T.S.P.'nda başvuru, işlemin yapılmasını talep edildiği tarihten; dolaşımı artırıcı nitelikteki satışlarda asgari 1 hafta önce, dolaşımı artırıcı nitelikte olmayan satışlarda asgari 3 işgünü önce Borsa Başkanlığı'na gerekli tüm bilgi ve belgeler ile birlikte yapılmak zorundadır.

T.S.P.'nda yapılacak alıcısı belirli olan ve Borsa dışında anlaşması yapılan işlemler ile ilgili başvurular, anlaşma tarihinden itibaren bir hafta içinde yapılmak zorundadır. T.S.P.'nda işlem yapılmasına ilişkin başvuru, başvuru tarihinde Borsa Günlük Bülteni'nde ilan edilir.

d- Asgari İşlem Miktarı

Borsa'da işlem gören şirketlerin hisse senetlerinin satışa konu olacak asgari işlem miktarı, özel emir işlemlerine esas olan miktardan fazla olmalıdır.

Borsa'da işlem görmeyen şirketlerin bu pazarda satışa konu olacak hisse senetlerinin nominal değerinin 1 milyar TL'den aşağı olmamalıdır. Bu tutarın altında kalmakla birlikte, şirket ödenmiş sermayesinin ya da toplam oy haklarının en az % 10'una isabet eden miktarda hisse senetleri de asgari işlem miktarı olarak kabul edilmektedir.

Ancak imtiyazlı hisse senedi işlemlerinde, özelleştirme kapsamında bulunan şirketlerin hisse senetleri ile kamu bankalarının iştirak hisselerinin satışlarında, Borsa Başkanlığı tarafından yukarıda belirtilen asgari işlem miktarı sınırlamaları aranmayabilir. Borsa Başkanlığı önceden ilan edilmek şartıyla, asgari işlem miktarını yeniden belirlemeye yetkilidir.

e- İşlem Fiyatı

T.S.P.'nda yapılacak satışlarda, satıcının belirlediği fiyatın veya anlaşma yapılan fiyatın “Gerçekçi Fiyat” olması şarttır. T.S.P.'nin işleyiş esasları bakımından gerçekçi fiyat, ilgili hisselerin alıcısı önceden belli ise anlaşma yapılan tarih itibariyle aşağıdaki esaslar kapsamında olan ve Borsa Başkanlığı tarafından uygun görülen fiyattır.

 

Borsa Başkanlığı, istenen satış fiyatının “Gerçekçi Fiyat” kavramına uygun olduğunun tarafsız kuruluşlarca tespit ettirilmesini ve fiyat tespit raporunda belirtilen esasların tamamının veya bir kısmının Borsada ilan edilmesini şart koşabilir.

d.1. Borsa'da İşlem Gören Şirketlerin İşlem Fiyatı

Borsa'da işlem gören anonim ortaklıkların hisse senetlerinin; şirket yönetiminin el değiştirmesi sonucunu verecek miktarda ve anılan anonim ortaklığın dahil olduğu grup dışındaki, önceden belirlenmiş, alıcı kişilere T.S.P.'nda yapılacak satışlarda, fiyat serbest bir şekilde belirlenebilmektedir.

Hisse senetleri Borsa'da işlem gören anonim ortaklıkların dahil oldukları grup içerisinde ve grup içi ortaklar arasında T.S.P.'nda yapılacak hisse senedi alış ve satışlarına ilişkin işlemler ile şirket yönetiminin el değiştirmesine yol açmayacak T.S.P. işlemlerinde; işlem fiyatı, alıcı belli ise anlaşma tarihinden, alıcı belli değil ise başvuru tarihinden itibaren  geriye doğru şirketin hisse senedinin 15 gün boyunca oluşmuş ağırlıklı ortalama fiyatların ortalamasının alınarak en yakın fiyat adımına yuvarlanmasıyla bulunan baz fiyata +/-% 20 marj uygulanarak bulunacak aralıkta olacak şekilde belirlenmesi gerekmektedir.

Ancak;

-Hisse senetleri Borsa'da işlem gören anonim ortaklıkların Sermaye Piyasası Kurulu'nun ilgili tebliği çerçevesinde, sermaye artırımı yoluyla halka arz edilmeksizin T.S.P.'nda tahsisli hisse sendi satışı yapmaları durumunda, yukarıda belirtilen fiyat marjları dışında işlem yapılabilmesi için Sermaye Piyasası Kurulu'nun yazılı izni aranır.

-Hisse senetleri Borsa'da işlem gören anonim ortaklıkların sermaye artırımı ve/veya mevcut ortakların sahip olduğu payların satışı suretiyle yurt içinde ya da yurt dışında yerleşik yatırımcılara halka arz yoluyla T.S.P.'nda hisse senedi satışı yapılması durumunda, T.S.P.'da geçerli fiyat marjlarının uygulanması esastır. Sözkonusu satışlarda, yatırımcı talebini teşvik etmek amacıyla, farklı yatırımcı gruplarına veya farklı ödeme koşullarına bağlı olarak yapılacak ilave prim veya ilave iskonto uygulaması sonucunda oluşacak fiyatlar, Borsa Yönetim Kurulu'nca uygun görülmesi halinde, fiyat marjları dışında bulunabilir.

-Yukarıdaki (b) bendindeki T.S.P. işlemlerinde belirli bir süre ile sınırlı olmak üzere alıcılara anlaşma fiyatından ilave hisse senedi alım hakkı verilmesi durumunda, konuya ilişkin bilgilerin önceden gerçekleşen satış işleminde kamuya açıklanması ve işlemin talep edildiği tarihten asgari 2 iş günü önce başvurulması kaydıyla, ilave satış işlemi anlaşma fiyatından T.S.P.'da gerçekleştirilebilir (01.04.1998 tarih ve 97 sayılı genelge).

d.2. Borsa'da İşlem Görmeyen Şirketlerin İşlem Fiyatı

Borsa'da işlem görmeyen şirketlerin işlemlerinde fiyat, taraflarca yukarıda belirtilen gerçekçi fiyat esaslarına göre serbestçe belirlenir. Bu hisse senetlerinin fiyatına ilişkin, satıcı tarafından fiyat değerleme şekli, analiz varsayımları ve yöntemlerini içerir “Fiyat Tespit Raporu” Borsa'ya sunulur.

e. İşlem Esasları

T.S.P.'de işlemler peşin esasına göre 1 TL ve katları cinsinden yapılır. Ancak, yapılan işlem peşin olmakla birlikte, Borsa Başkanlığı'nca uygun görülmesi halinde ödeme koşulları vadeli olan satışlarda, vade ve diğer ödeme esasları Borsa Bülteni'nde ilan edilir. Pazar'da yapılacak alım satım işlemlerinin diğer esasları Borsa Başkanlığı'nca belirlenerek Borsa Bülteni'nde duyurulur.

4-SONUÇ :

Yukarıda yapılan genel açıklama ve tespitler ışığında, bölgemizde halka açık şirketlerin çokluğu, Menkul Kıymet arz ve talebinin yoğunluğu nazara alınarak Konya merkezli bir Menkul Kıymetler Borsası kurulması önünde yasal bir engel bulunmamaktadır. Bu konuda taktir yetkisine sahip olan  Sermaye Piyasası Kuruluna  ihtiyaç ve şartların mevcudiyetinin  gerekçeleriyle izah edilmesi gereklidir.

İlgili KHK uyarınca kurulacak borsadaki alım-satım işlemlerine ilişkin kuralları bir yönetmelikle tespit etme yetki ve görevi borsa yönetim kuruluna verilmiş olmakla beraber bu yönetmeliğin yürürlüğü Sermaye Piyasası Kurulunun onayına bağlanmıştır.Bu anlamda Sermaye Piyasası Kurulunca onaylandığı taktirde borsa yönetim kurulu gerekli düzenlemeleri bölgesel şartlara uygun olarak yapabilme serbestisine sahiptir. Bu hususta  belirleyici olan; kotasyon şartlarının ve borsa içi pazarların türleri ile işlem esaslarının  belirlenmesinde bölgesel özelliklerin SPK tarafından nazara alınıp alınamayacağı hususudur. Bu konudaki yasal ölçü; “ menkul kıymetlerin ve diğer sermaye piyasası araçlarının serbest rekabet şartları altında kolayca alınıp satılabilmesini sağlamak...” 'tır.   Aşağıda verilen örnek, bu alanda, özel- bölgesel  şartlar dikkate alınarak  yeni düzenlemeler yapılabileceğine güzel bir emsal teşkil etmektedir.

 KOBİ'lere bölgesel borsa

Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) Başkan Yardımcısı Bayram Mecit, işletmelerin finansman sıkıntılarını gidermek amacıyla KOBİ'lere yönelik bölgesel bir borsa kurulacağını söyledi.

Mecit, KOBİ'lerin hammadde giderleri ile personel maliyetlerinin artması ve pazar daralması nedeniyle ekonomik krizden çok fazla etkilendiklerini kaydetti.

İşletmelerin büyük çoğunluğunun, sermaye eksikliklerini banka kredisi kullanarak borçlanma yoluyla giderdiğine dikkati çeken Mecit, borçların kriz dönemlerinde beklenmeyen düzeyde artması sonucu üretimin aksadığını, işçi çıkarıldığını ve ''sarsılmaz'' olarak değerlendirdikleri bazı işletmelerin iflasın eşiğine geldiğini söyledi. Mecit, firmaların ancak ihracata yönelik çalışmalar yaparak dış pazarlara açılması halinde krizden etkilenmeyeceklerini vurguladı.

Bu yönde aldıkları finansman tedbirleri kapsamında ''KOBİ Borsası modeli'' oluşturduklarını ve bunun üzerinde çalıştıklarını anlatan Bayram Mecit, teknoloji tabanlı ve belli seviyeye ulaşmış firmaların işlem yapacağı borsa için öncelikle bölgesel bazlı ''Küçük İşletmeler Yatırım Ortaklığı Finansman Şirketi''nin kurulacağını söyledi.

İMKB ile KOBİ borsasıyla ilgili bir protokol anlaşması yapıldığını belirten Bayram Mecit, anlaşma çerçevesinde bilgi desteği aldıkları İMKB' YE kendilerinin de konuya dair gelişmeleri aktardıklarını kaydetti

KOBİ borsasını bölgelerdeki odalarda tanıtım yaparak anlattıklarını ve bölgesel bazdaki temsilcilerle çalışmaların sürdürüldüğünü kaydeden Mecit, şöyle konuştu: ''Bölgesel borsa için kurulacak yatırım ortaklığı finansman şirketi, KOBİ' YE hissesinin en fazla yüzde 49'una kadar ortak olabilecek. Finansman şirketi, yönetim kurulunda yer alarak söz sahibi de olacak ve danışmanlık yapacak. KOBİ borsası bölgesel bazda olduğu için, her bölgede sanayinin yoğun olduğu illerde birer merkezi bulunacak. Borsanın toplam maliyeti 20-30 milyon dolar civarında olduğu için, aynı zamanda bütün bölgelerde hayata geçirilmesi mümkün değil. Ancak ilk etapta bir bölgede kurup başlamamız gerekiyor. Kurulan bölgesel borsanın getirisi, diğerlerinin kurulmasını hızlandıracaktır.''

Bayram Mecit, KOBİ borsasının 5-7 yıl gibi uzun süre geri dönüşümü olan bir yatırım olduğuna işaret ederek, borsanın kontrolü ve denetiminin İMKB ile Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından yapılacağını kaydetti. 18.11.2001 A.A.

 

 
  Yazar: Av. Cemil COŞGUN (Konya Barosu) Okunma sayısı: 6199
   
Üye Girişi

Şifre:

 


Haftanın Karikatürü


Anket

CUMHURBAŞKANI KİM OLSUN ?

Toplam Oy : 495

 
 
2007-20010 © Huder.org